Een traditie mocht blijven bestaan
Op 1 augustus is het zover. De Wet veilige jaarwisseling treedt in werking. Het doel is helder: minder vuurwerkslachtoffers, minder vernielingen en minder hulpverleners die op oudejaarsnacht als levende schietschijf moeten dienen. Daarom geldt voortaan een algemeen vuurwerkverbod voor particulieren.
Daar valt best iets voor te zeggen. Maar de wetgever was ook niet helemaal van gisteren. In Den Haag begrepen ze namelijk dat vuurwerk voor veel mensen net zo bij Oud en Nieuw hoort als oliebollen, champagne en goede voornemens die op 2 januari alweer in de prullenbak liggen.
Daarom bedacht de wetgever een slimme tussenweg. Geen Wild Westen meer waarbij iedere achtertuin een lanceerbasis is, maar georganiseerde vuurwerkshows door verenigingen en stichtingen. De buurtvereniging, de sportclub of de Oranjevereniging kan onder strenge voorwaarden een vrijstelling aanvragen.
Zo blijft de traditie bestaan, maar wel veilig, gecontroleerd en vooraf goedgekeurd. Iedereen blij, zou je denken.
Nou… niet helemaal.
Toen kwam de Oisterwijkse werkelijkheid
Want de wetgever had één klein detail over het hoofd gezien: de burgemeester mag zélf beslissen of hij zo’n vrijstelling verleent.
En precies daar had Den Haag buiten de waard gerekend. Of beter gezegd: buiten burgemeester Hans Janssen van Oisterwijk. Onze eigen burgervader is namelijk dol op bevoegdheden waarmee hij zelfstandig besluiten mag nemen. Van de wetgever mag dat ook. Als er ergens een knop is waar hij als enige op mag drukken, dan glundert Hans.
Nog voordat de wet überhaupt in werking was getreden, liet hij op 9 juli al weten dat hij in Oisterwijk geen enkele vrijstelling gaat verlenen. Oftewel: bespaar je de moeite van een aanvraag, want die verdwijnt rechtstreeks in de prullenbak.
Dat is op zichzelf juridisch toegestaan. De wet geeft de burgemeester de ruimte om daar zelf een afweging in te maken. Maar normaal gesproken doe je dat nadat er een aanvraag is ingediend en beoordeeld. Niet maanden van tevoren, alsof de uitslag al vaststaat voordat de wedstrijd is begonnen.
Die botte weigering staat op gespannen voet met de bedoelingen van de wetgever, maar dat deert Janssen geen moment. Hij beslist in zijn eentje dat de Oisterwijkse nieuwjaarsnacht een gortdroge bedoening wordt. En daar moeten we het maar mee doen. U drinkt uw champagne en eet uw oliebol maar in stilte op.
De vergunning die nooit een eerlijke kans kreeg
De motivatie maakt het nog mooier.
Er zou te weinig tijd zijn om alles goed te organiseren. Extra veiligheidsmaatregelen, handhaving en de vergunningverlening zouden simpelweg niet meer haalbaar zijn.
Vijf maanden voorbereiding blijkt dus ineens een soort spoedprocedure.
Blijkbaar moet iedere vergunning persoonlijk door de burgemeester worden uitgetekend, afgestempeld en waarschijnlijk ook nog met ganzenveer worden ondertekend. Je zou bijna vergeten dat er ook nog een ambtelijke organisatie bestaat. En een politie. En een brandweer. En een Openbaar Ministerie.
Sterker nog, Oisterwijk heeft al jaren ervaring met het begeleiden van grote vuurwerkevenementen. Iedereen die ooit bij Intents is geweest weet dat daar bepaald niet één sterretje wordt afgestoken.
Als bevoegdheid belangrijker wordt dan de bedoeling van de wet
Opvallend is dat dit niet de eerste keer is dat de burgemeester zijn bevoegdheden enthousiast inzet.
Bij de opvanglocatie Boschoord lag er binnen drie dagen al een akkoord richting het COA. Alleen vergat hij aanvankelijk een klein detail: dat voor die opvang óók nog een omgevingsvergunning nodig was. Dat werd pas rechtgezet nadat daar vanuit de gemeenteraad door de oppositie vragen over waren gesteld.
Nu gebeurt eigenlijk hetzelfde, maar dan andersom.
De wetgever zegt: houd de traditie levend, mits veilig georganiseerd.
De burgemeester zegt: laten we die hele traditie gewoon overslaan.
Dat mag misschien juridisch allemaal kunnen, maar het schuurt behoorlijk met de bedoeling van de wet. De vrijstellingsregeling is juist bedacht om te voorkomen dat Oud en Nieuw verandert in een avond waarop iedereen om kwart over twaalf de tv uitzet, nog een oliebol eet en om één uur naar bed gaat.
Besturen vraagt óók om empathie
Besturen draait niet alleen om regels toepassen.
Het gaat ook om begrijpen wat er leeft onder inwoners. Waarom mensen bepaalde tradities belangrijk vinden. Waarom verenigingen bereid zijn om tijd en energie te steken in een veilige vuurwerkshow. Waarom een beetje feestvreugde óók onderdeel is van een leefbare samenleving.
Dat betekent niet dat iedere aanvraag automatisch moet worden goedgekeurd. Natuurlijk niet. Maar iedere aanvraag verdient op zijn minst een eerlijke beoordeling.
Door maanden vooraf al te verklaren dat geen enkele vereniging of stichting kans maakt, wek je vooral de indruk dat de uitkomst al vaststaat voordat iemand überhaupt heeft aangeklopt.
Veilig? Zeker. Gezellig? Dat is een andere vraag
Niemand zal ontkennen dat veiligheid belangrijk is.
Maar veiligheid is niet hetzelfde als iedere vorm van risico uit het openbare leven verwijderen. Als dat de maatstaf wordt, kunnen we carnaval ook maar beter verbieden. En de kermis. En wielerrondes. En misschien zelfs schaatsen zodra het een nachtje heeft gevroren.
De jaarwisseling zal in Oisterwijk dit jaar ongetwijfeld veilig verlopen.
Maar of de jaarwisseling er ook gezelliger op wordt?
Daar mogen de inwoners op 1 januari zelf een oordeel over vellen.
Proost, Hans ! Op een heerlijk geruisloze jaarwisseling achter de geraniums.
Disclaimer: Deze column is niet vooraf goedgekeurd door de burgemeester. Uw reactie hoeft gelukkig ook niet eerst langs een vergunningenloket. Iedereen mag er dus met eigen argumenten op schieten. Bij voorkeur zonder vuurwerk.
