Geen cordon sanitaire, zegt de VVD. Maar voor WIJ! en FvD ligt er inmiddels wel een aardig stukje politiek prikkeldraad.

In Oisterwijk kun je tegenwoordig maar beter eerst even informeren bij de VVD of je als gekozen volksvertegenwoordiger wel helemaal welkom bent. Want een raadszetel geeft je weliswaar het recht om mee te praten, maar kennelijk niet automatisch het recht om overal bij betrokken te worden. Zeker niet als je van een nieuwe partij komt. Dan gelden er blijkbaar andere omgangsvormen. De VVD noemt dat misschien politieke vrijheid. Ik heb er een andere naam voor: selectieve democratie. En op 29 oktober kregen we daarvan een bijzonder fraai staaltje voorgeschoteld.
De VVD deelt alvast de politieke lakens uit
We gaan terug naar begin februari 2026. De verkiezingen moeten nog plaatsvinden, maar VVD-voorzitter Eric Beele heeft zijn oordeel over Forum voor Democratie al klaar. De VVD wil niet in een coalitie met partijen die zich principieel richten tegen de verworvenheden van onze samenleving. Met zulke partijen wil men nog wel in debat, maar samenwerken? Ho maar!
FvD wordt dus bij voorbaat uitgesloten als coalitiepartner. De kiezer mag straks stemmen wat hij wil, maar de VVD heeft alvast bepaald met wie er niet geregeerd gaat worden. Democratie op z’n Oisterwijks: eerst stemmen, daarna kijken of de uitslag ons wel bevalt.
WIJ! en FvD: twee partijen, één VVD-stempel
Begin april komt informateur Ed Mathijsen met zijn verslag. Daarin staat dat partijen elkaar niet op voorhand uitsluiten en dat genuanceerd wordt gekeken naar WIJ! en FvD.
Dat klinkt diplomatiek, maar vertaald naar gewone mensentaal betekent het dat ook het politieke establishment, met de VVD voorop, de nodige vraagtekens bij beide nieuwkomers plaatst.
Opvallend is dat de eerdere principiële uitsluiting van FvD niet meer als formeel breekpunt terugkomt. Blijkbaar is het verschil tussen februari en april toch wat groter dan de VVD ons wil doen geloven.
Ook worden WIJ! en FvD gezamenlijk genoemd vanwege hun rode lijnen rond onder meer uitbreiding van het AZC, een autoluwe Lind en windmolens.
Nu mogen partijen het natuurlijk best ergens over eens zijn. Dat heet politiek. Maar WIJ! en FvD zijn twee verschillende partijen met eigen uitgangspunten en politieke opvattingen. Ze vervolgens gemakshalve in hetzelfde laatje stoppen, is wel erg gemakkelijk. Het scheelt de VVD natuurlijk een hoop werk: één etiket, twee partijen.
Raadsbreed samenwerken: de VVD heeft het mooi opgeschreven
In het bestuursakkoord “Ruimte met Richting” wordt ondertussen hoog opgegeven over samenwerking met de gehele gemeenteraad en ruimte voor wisselende meerderheden. Prachtige woorden. Je zou bijna denken dat er een nieuwe politieke lente is aangebroken.
Maar de praktijk blijkt weerbarstiger dan de tekst op papier. Van dat raadsbrede samenwerken is weinig te merken. Het dualisme is meestal ver te zoeken en de coalitie lijkt vooral druk met het bewaken van haar eigen meerderheid.
De VVD heeft kennelijk een wat bijzondere uitleg van wisselende meerderheden: de meerderheid mag wisselen, zolang de coalitie maar aan de knoppen blijft zitten.
Ton van de Ven gooit WIJ! en FvD op één hoop
Op 2 juli doet VVD-fractievoorzitter Ton van de Ven er nog een schepje bovenop. Hij zegt moeite te hebben met het feit dat WIJ! én FvD de Oisterwijkse politiek sinds hun aantreden tot één onderwerp zouden proberen te reduceren: asielopvang.

Ook verwijt hij FvD dat de VVD regelmatig door hen als extreemlinks wordt neergezet. WIJ!-raadslid Stefanie Vulders wordt persoonlijk aangesproken op haar kritiek op de handelwijze van het COA.
Vervolgens krijgen beide partijen gezamenlijk het verwijt dat ze de lokale democratie ondermijnen door politici kwade bedoelingen toe te schrijven en inwoners tegen elkaar op te zetten.
Daarmee worden twee verschillende partijen met verschillende kritiekpunten wel erg gemakkelijk als één politiek probleem behandeld. Kennelijk is het voor de VVD overzichtelijker om de nieuwkomers gezamenlijk in het verdomhoekje te zetten. Dat scheelt weer twee afzonderlijke discussies.
De VVD, die in februari nog bereid was met deze partijen in debat te gaan, lijkt inmiddels vooral moeite te hebben met het feit dat die partijen daadwerkelijk gebruikmaken van hun democratische rechten. Blijkbaar is debat prima, zolang de VVD het laatste woord krijgt.
29 oktober: de VVD laat zien hoe democratisch fatsoen werkt
En dan de raadsvergadering van 29 oktober. Hier wordt de politieke omgangsvorm van de VVD pas echt interessant.
Onder raadsleden bestaat een informele afspraak, een soort gentlemans agreement, om conceptmoties vooraf met de andere fracties te delen. Heel verstandig. Zo kunnen partijen zich voorbereiden, steun zoeken en eventueel nog met elkaar overleggen. Gewoon een kwestie van collegiaal politiek bedrijven.

VVD-raadslid De Werd dient een motie over jeugdzorg in. Alle andere partijen ontvangen de conceptmotie ruim voor de vergadering. Allemaal? Nee, twee kleine partijen in het Oisterwijkse politieke dorpje blijven buiten de informatievoorziening: WIJ! en FvD.
Wanneer WIJ!-raadslid Stefanie Vulders De Werd buiten de vergadering vraagt waarom haar partij niet is geïnformeerd, krijgt ze een antwoord dat inmiddels wel een plaatsje verdient in het Oisterwijkse politieke woordenboek: ‘Wat denk je zelf?’
De Werd voegt eraan toe dat de VVD het politieke recht heeft zelf te bepalen wie zij bij haar moties betrekt.
Kijk, dat is nog eens een frisse kijk op collegialiteit! De VVD bepaalt zelf met wie ze zaken doet, wie informatie krijgt en wie kennelijk niet goed genoeg is om vooraf geïnformeerd te worden. Een soort politieke klantenkaart: bij voldoende gevestigde status krijg je de moties thuisbezorgd. Nieuwe klanten hoeven voorlopig niet op een welkomstpakket te rekenen.

En wat gebeurt er wanneer Vulders dit tijdens de raadsvergadering aan de orde stelt? Stilte. Geen enkele andere partij neemt het op voor de gebruikelijke omgangsvormen. Geen enkele fractie vindt het nodig om de VVD eraan te herinneren dat een beetje collegiaal fatsoen ook in de politiek geen overbodige luxe is.
Het establishment houdt collectief de mond. Blijkbaar is het gemakkelijker om over democratische normen te spreken wanneer je er zelf geen last van hebt.
Natuurlijk, de VVD heeft het recht om zelf te bepalen met wie zij een conceptmotie deelt. Maar dat is helemaal niet de kwestie. Het gaat om politieke fatsoensnormen en de bereidheid om alle gekozen volksvertegenwoordigers als volwaardige collega’s te behandelen. En juist daar laat de VVD het afweten.
Dat de VVD twee partijen bewust buiten de gebruikelijke informatievoorziening houdt, terwijl alle andere fracties wel worden geïnformeerd, is geen toevallig vergeten mailtje. Zeker niet wanneer de uitleg vervolgens luidt: ‘Wat denk je zelf?’
Geen cordon sanitaire, maar Oisterwijks Politiek Prikkeldraad
Een formeel cordon sanitaire? Nee hoor, dat woord zullen de gevestigde partijen zorgvuldig vermijden. Dat klinkt immers zo ondemocratisch. Iedereen mag meedoen, is ongetwijfeld het officiële antwoord.
Maar ondertussen wordt FvD bij voorbaat uitgesloten van coalitievorming, worden WIJ! en FvD gezamenlijk als politiek probleem neergezet en worden beide partijen bij een gebruikelijke vorm van onderlinge samenwerking buiten de deur gehouden.
De VVD loopt daarbij nadrukkelijk voorop. Eerst de politieke uitsluiting, vervolgens de gezamenlijke etikettering en nu ook nog de praktische uitsluiting bij het voorbereiden van raadsvoorstellen.
Het is een bijzondere vorm van democratie. Je mag gekozen worden, je mag een zetel innemen en je mag zelfs het woord voeren. Maar verwacht niet dat de gevestigde orde je ook als volwaardige politieke collega behandelt.
De VVD lijkt vergeten dat de gemeenteraad geen exclusieve sociëteit is waar alleen leden van het oude bestuur toegang hebben. De kiezer bepaalt wie er binnenkomt, niet de VVD-fractie.
Wie werkelijk gelooft in democratie en dualisme, behandelt ook politieke tegenstanders met respect. Juist wanneer hun standpunten je niet bevallen. Dat is geen gunst, maar een basisvoorwaarde.
Een cordon sanitaire zullen we het dus maar niet noemen. Daarvoor is het allemaal net iets te geraffineerd. In Oisterwijk hebben we inmiddels een eigen variant ontwikkeld. Met de VVD als ijverige leverancier van het materiaal.
Welkom bij het Oisterwijks Politiek Prikkeldraad.
Disclaimer: Alle politieke stekels, prikken, vergelijkingen en andere ongemakkelijke verschijnselen in deze column komen volledig voor rekening van de auteur. De VVD hoeft zich dus nergens verantwoordelijk voor te voelen. Behalve dan voor haar eigen uitspraken en politieke gedrag. Voor de rest geldt: wie zich geprikt voelt, heeft kennelijk het prikkeldraad gevonden.

